Vissen bij het Muiderslot

Zoutwatervissen waren duurder en vonden vooral aftrek bij de adel en andere welgestelde inwoners. Zoetwatervissen belandden juist vaker in de stoofpotten van boeren en burgers. De prijs van zeevis was hoger omdat het meer werk kostte om deze vis te vangen. Vissers hebben een sterke boot en ervaren bemanning nodig die op zee kan varen. Zoetwatervis zoals snoekbaars en zalm daarentegen konden door vrijwel iedereen met net en hengel uit de rivier worden gevangen. Daarom waren deze vissen soorten vaak goedkoper.

Haring

Haring vormde een uitzondering. Deze vis kwam in grote aantallen voor in de Zuiderzee en was daardoor goedkoop. Haring was vooral geliefd bij gewone burgers en boeren. De adel moest er weinig van hebben en zag haring vooral als een vis voor de armen en het gepeupel. Dit kan een reden zijn waarom gerechten en recepten met haring in latere kookboeken nauwelijks voorkomen. De vis werd gezien als te gewoon en te alledaags. Ondanks de lage status die haring had bij de rijkere bevolking, was de vis enorm populair. Er werd zoveel haring gevangen en verkocht dat men in de zeventiende eeuw al sprak van overbevissing. Ook het stadje Muiden bloeide dankzij de succesvolle visvangst op de Zuiderzee.

Houten viskorf, 1700 – 1799. Collectie Muiderslot

Ook schrijver en dichter P.C. Hooft die lange tijd op het Muiderslot woonde schreef over de grote betekenis van vis. In zijn Nederlandsche Historiën beschrijft hij de hysterie rondom haring tijdens het ontzet van Leiden in 1574. Hooft schreef Nederlandsche Historiën, in de periode tussen 1628 en 1647. Hij wilde de geschiedenis van de opstand in de Lage Landen (Nederland) en het ontstaan van de Republiek vatten in één geschiedverhaal. In een passage over het Leids Ontzet vertelt hij hoe de hongerige Leidenaren elkaar dood drukten om wat haring en wit brood te bemachtigen dat door de watergeuzen werd uitgedeeld.

Visbanket in het Muiderslot

Dat vis ook in de tijd van Hooft geliefd was, blijkt uit een gebeurtenis in 1630. Ter ere van een bezoek van stadhouder Frederik Hendrik liet Hooft op het Muiderslot een uitgebreid visbanket voorbereiden. Uiteindelijk veranderde de stadhouder zijn plannen en ging het bezoek niet door. Hooft bleef achter met tonnen vol rottende vis.

In het water rond het Muiderslot leven nog steeds veel vissen maar er is in de afgelopen eeuwen wel veel veranderd. Vis ecoloog Jacques van Alphen, werkzaam bij het Waterschap Amstel, Gooi & Vecht kijkt met zijn expertise naar de collectie van het Muiderslot. Welke vissen werden afgebeeld of gegeten? En kwamen die overeen met de vissen die hier daadwerkelijk zwommen?